(Beyruni) Biruni Kimdir? Eserleri Buluşları Nelerdir?

Bilim dünyasına adını altın harflerle yazdıran isim Beyruni kimdir? Beyruni ya da diğer bilinen adı ile Biruni kimdir sorusunu yanıtlamak gerekirse tam adıyla ismi Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed el-Biruni’dir. Bilim dünyasına ışık tutan buluşlarıyla ün kazanmış olan isim, günümüz bilim çalışmalarının da temelini atmıştır. Daha çok astronomi ve tarih alanında yaptığı çalışmalarla tanınan Biruni, matematik ve coğrafya alanındaki çalışmalarıyla önemli eserler yazmıştır.

1- Biruni Hayatı Kısaca

Beyruni kimdir? Henüz 17 yaşında iken ilk kitabını yazmayı başaran Biruni, Harezm’de 973 yılında dünyaya gelmiştir. Babasını erken yaşta kaybetmesinden dolayı Harzemşahlar Biruni’ye sahip çıkmışlardır. Böylece Biruni sarayda yetişerek birçok bilgi ve donanımını ele etme imkanı bulmuştur.

İçinde bulunulan duruma rağmen hiçbir zaman çalışma ve öğrenme azmini kaybetmeyen Biruni kimdir? Biruni araştırmaya ve bilime olan ilgisiyle birçok kişinin dikkatini çekmeye başarmıştır. Sarayda önemli hocalardan astronomi ve matematik dersleri almaya başlamıştır. İlk eğitimlerini İbni Irak ve Abdussamed bin Hakim’den almıştır. Bu kişiler o dönemin en tanınmış ve bilgili kişileridirler.

Harzemşahlar tarafından sahip çıkılan Biruni, Me’munilerin Harzemşahları ele geçirmesinin ardından, Ziyariler tarafından himaye altına alınmıştır. Buradaki çalışmalarını bir süre daha devam ettirdikten sonra doğmuş olduğu yere giderek oralarda, sarayda aldığı eğitimler neticesinde gök bilimi ile ilgilenmeye başlamıştır.

Ziyariler tarafından koruma altına alındığı dönemde El Asar’ul Bakiye adlı ilk kitabını yazmıştır. Gök bilimi ile ilgili çalışmalarla her alanda dikkat çeken Biruni, Gaznelilerin himayesi altında girdikten sonra Gazneli Mahmut ile birlikte Hindistan Seferine katılmıştır.

Gazneye dönüş yaptıktan sonra çalışmalarına ve araştırmalarına ara vermeden devam eden Biruni, birçok bilim insanına ışık tutacak olanlara öncü olacak araştırmalar yapmıştır.

2- Biruni Kimdir Hakkında Kısa Bilgiler

Biruni Kimdir, Kökeni Nedir Diğer Sorgular	Cevaplar
Bîrûnî Kimdir Ve Ne Yapmıştır?	Yıl olarak 973-1050 yıllarında ömrü geçen Biruni Harezm şehrinde doğmuş, 180 üstü eseri insanlığa kazandırmış olan bilim insanıdır.
Biruni’nin İcatları Nelerdir?	Kıble bulma yöntem, teknik ve aletleri, hassas ölçüm yapabilen usturlap, yoğunluğu çok iyi ölçen konik kap ve hassas terazi icatlarından birkaçıdır.
Dünyanın Şekli İle İlgili Neler Yapmıştır?	Dünya’nın şeklini küre olduğunu kabul edenler arasında olup, yine dünyanın çevresi ile yarıçapını trigonometrik terim, yöntemlerle neredeyse %100 doğrulukla hesaplayan bilim insanıdır.
Dünyanın Yuvarlak Olduğunu Kanıtlayan İlk Türk Kimdir?	İslam ve Türk dünyasında dünyanın yuvarlak olduğunu sistematik şekilde ölçerek kanıtlayan kişi Biruni olup, bu alanda ilk kişi olarak kabul edilir.
Biruni Türk müdür?	Biruni bazı kaynaklara göre Türk bazı kaynaklara göre İranlı olarak kabul edilmektedir. Ayrıca Türk saraylarında sürekli çalışmış biri olduğunu da bilmenizi isteriz.
Biruni’nin En Önemli Buluşu Nedir?	En önemli buluşu kuşkusuz dağdan ufuk açısını ölçerek dünyanın da yarıçapını bulan ve yöntemini de bilime kazandırma özelliği bulunmaktadır.
Biruni’nin Dini Nedir?	Biruni Türk-İslam alimleri arasında sayılan önemli bir bilim insanı olup, dini İslam dinidir.
Biruni Kimdir Kısaca?	973 yılında Harezm şehrinde dünyaya gelmiş olan, Orta Çağ’da yaşamış büyük alimler arasında yer alan astronomi, fizik, matematik, jeodezi gibi birçok bilim alanında deha olan kişi Biruni’dir.
Bîrûnî’nin Lakabı Nedir?	Al-Biruni lakabına ek olarak El-Üstad denmektedir. Ayrıca bazı kaynaklarda Araştırmacıların Sultanı olarak da anılmaktadır.
Bîrûnî’nin En Büyük Eseri Nedir?	En büyük eseri Kitabü’t-Tahkik Mâ Li’l-Hind olup, ek olarak El-Kanûnü’l-Mes’ûdî eseri de çok ilgi gören eserlerdendir.
Bîrûnî Neyi İspat Etmiştir?	Dünya’nın dönüyor olma ihtimalini, Dünya’nın yarıçapını ve hassas ölçümlerle yoğunluk farklarını ispat etmiştir.
Bîrûnî’nin Görüşü Nedir?	Biruni bir diğer ismi ile Beyruni modern dünya biliminin öncüleri arasında olup, hurafeyi reddeden, tüm bilimsel ifadelerin deneye gözleme dayanması gerektiğini savunur.

3- Biruni Kişiliği

Biruni kimdir hakkında yaptığımız araştırmalarda çok yönlü bir kişiliğe sahip olmakla birlikte, hemen her alanda bilgi ve görüş sahibi olduğunu görebiliriz. Yardımsever kişiliği ile de bilinmekte olup, insanlığa faydalı olacak buluşlar üzerine çalışmalarını devam ettirmiştir. Astronomi alanında yapmış olduğu çalışmaları Gazneli Mahmut’ut oğlu Sultan Mesut’a sunan Biruni’ye, bunun karşılığında bir filin taşıyabileceği ağırlıkta gümüş hediye edilmiştir.

Biruni bu hediyenin kendisini şımartacağı düşüncesiyle hediyeyi kabul etmemiştir. Bu konuda’ Bu armağan beni baştan çıkarır, bilimden uzaklaştırır’ sözüyle bilime verdiği değeri ortaya koymuştur.

4- Beyruni Çalışmaları

Dünya’da bilim dünyasına ışık tutan sayılı isimlerden biri olan Biruni’nin toplamda 180 den fazla eseri bulunmaktadır. Birçok alana yönelerek çalışmalar yapan Biruni bu çalışmalarının 20 tanesi matematik üzerine iken, 70 tanesi ise astronomi üzerine olan çalışmalar olmuştur.

5- Biruni Matematiğe Katkıları

Özellikle matematik alanında yaptığı çalışmalardan dolayı yaşadığı dönemin matematik dahisi olarak bilinen Biruni, trigonomi alanındaki çalışmaları ile günümüz matematiğine ışık tutacak çalışmaların temelini oluşturmuştur. Trigonometrik kavramlardan olan sinüs, kosinüs gibi bazı fonksiyonlara sekant, kosekant, kotanjant gibi bazı fonksiyonları eklemiştir.

Matematik alanında gösterdiği çalışmaların yanı sıra geometri üzerine de çalışmalar gerçekleştirmiştir. Trigonometri aracılığıyla meridyen yayını ölçerek bu alandan da başarılı işler yaptığını ortaya koymuştur. Biruni yarıçapın birim olarak kabul edilmesi fikrini ortaya koyan ilk isim olmuştur.

6- Biruni Kimdir Neyi Bulmuştur?

Biruni’nin başarı gösterdiği alanlardan en önemlilerinden biri de astronomi alanında yapmış olduğu çalışmalar ve bıraktığı eserlerdir. Biruni ilk kez dünyanın kendi etrafında döndüğü görüşünü ortaya koyarak savunan kişi olmuştur. Bu görüşüyle birlikte astronomi biliminin temelinin atılmasını sağlamıştır.

Yapılan araştırmalarda en çok merak edilen hususun Buruni kimdir neyi bulmuştur sorusunun yanıtı olmaktadır. Biruni astronomi alanında bazı ölçüm aletleri geliştirmiştir. Aradan geçen uzun zaman neticesinde bu ölçüm aletleri günümüze kadar ulaşamamıştır. Biruni’nin eserlerinin yalnızca 20 tanesi günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır.

Türk takviminin dünya’ya tanıtılmasında öncülük etmiştir. Bu alanda dünya haritasını çizerek dünyanın çapını ölçmüş ve günümüz değerlerine yakın değerler elde etmeyi başarmıştır. Güneşin hareketlerini takip ederek bu doğrultuda mevsimlerin hangisi olduğunu bilmiştir.

Biruni’nin en başarılı olduğu alanlardan biri de tıp alanıdır. Bu konuda birçok çalışmayı bir arada yürüterek Eczacılığın babası ünvanını almıştır. Bitki türleri ve bunların neler olduğu, hangi hastalıklara çare olarak nerelerde kullanıldığı gibi alanlarda uzmandır. Yaşadığı dönem içerisinde birçok hastaya yardımcı olmuş onların iyileşmelerini sağlamıştır.

Topladığı çeşitli bitkilerle karışımlar hazırlayarak birçok derde deva ilaçlar üretmiştir. Bilimin kitaplardan öğrenilmesinden değil, doğadan ve yaşanılarak öğrenilmesinden yanaydı. Araştırmayı sevmekle birlikte, çoğu başarısını gözlem yaparak elde etmiştir.

Hastalıkların tedavi edilmesinde uzman olan Biruni, aynı dönemde rahatsızlanan Sultan Mesut’un gözünü tedavi ederek sağlığına kavuşturmuştur.

Biruni’nin En Önemli Buluşları ve Bilime Katkıları Nelerdir?

Buluşları ve Bilime Katkıları	Buluşlarının Açıklanması	Biruni Hangi Alanlarda Çalışma Yapmıştır?	Biruni çalışmaları neden önemli?
Dünya’nın yarıçapını ölçerken kullandığı yöntem	Dağ yüksekliğinden ufka karşı bakış açısını net şekilde ölçtü ve trigonometriden yararlanarak hesapladı.	Jeodezi başta olmak üzere Astronomi ve Matematik alanlarında çalışmalarını yaptı.	Günümüzdeki Modern jeodezinin ilk temelleri 1000 yıl öncesinde atılmış oldu. Üstelik yaptığı ölçümlerde %1’den daha düşük hata payı bulunmaktadır.
Geliştirilmiş olan usturlap kullanım kılavuzu	Gök cisimlerinin yüksekliğine ait ölümler yapan usturlap için daha hassas ölçüm yapabilmesini sağladı ve onun için bir kullanım kılavuzu oluşturdu.	Astronomi alanında yaptığı çalışmalar.	Namaz vakitleri başta olmak üzere, yön bulma için de büyük bir buluş ortaya koymuştur. Ayrıca astroloji alanındaki gözlemleri devrim niteliğindedir.
Trigonometrik alanda kullanılan fonksiyonların sistematik şekilde kullanılması	Matematik alanında çokça kullanılan Sinüs, kosinüs, tanjant, kotanjant terimlerini ilk kez astronomik alanda hesaplama yapılabilmesi için sistematik şekilde uyguladı.	Matematik alanında yaptığı çalışmalar.	Yaklaşık 1000 yıl öncesinden günümüzde kullanılan modern trigonometrik terim ve yöntemlerin kullanılmasını sağladığı için trigonometrinin kurucu isimleri arasında yer alır.
Mineraloji alanındaki buluşu ve Yoğunluk ölçümünün yapılması	Biruni konik kap icat ederek, bu kap içinde metallerin özgül ağırlığını ve 18 metale ait ölçümleri yaptı.	Fizik, Kimya ve Jeoloji alanında yapmış olduğu çalışmalar kapsamındadır.	Arşimet prensibinden yararlanarak çok hassas ölücüme izin veren yoğunluk ölçümünün başlamasına katkı yaptı.
Güneşin ve Ay’ın tutulması için gerçekçi Tahminleri	Güneş ve Ay’ın tam gözlemini yaptı. Gözlemleri tutulmalara ve hareketlere hatta döngülere kadar matematiksel şekilde modellemeye dayanıyordu. Bu şekilde o yy.’da yapabilmek büyük bir başarı.	Astronomi kapsamındadır.	Gözlem alanındaki bilimin kaynak göstereceği literatür niteliğinde güçlü bir isimdir.
Doğru kıble belirleme yöntemi	Müslümanların kolayca kıble yönünü hızlıca hesaplayabilmeleri için her yerden Kabe’nin yönünü gösteren başarılı bir formül hazırladı ve bunu daha da geliştirdi.	Coğrafya ve Matematik alanından ortak yardım alarak yaptığı çalışmalardır.	İslam tarihinde ve müslümanların hayatında navigasyonu yani o dönemdeki imkanlarla haritacılığı ortaya çıkararak katkı sağladı.
Farmakoloji alanında ve Botanik için yapmış olduğu çalışmaları	Bitki ve ilaçlara dair detaylı bilgilerin yer aldığı Kitabü’s-Saydana isimli bir kitap kaleme aldı. Kitapta yaklaşık 1000 ve üzeri bitkinin ve ilacın bilgisi bulunuyor.	Tıp ve Eczacılık alanı ilişkisi doğrultusunda yaptığı çalışmalardır.	İlkler arasında sayılan ve sistematik olarak ilk kez yapılmış olan ilaç ansiklopedisini bilime, insanlığa kazandırmıştır.

7- Biruni’nin Diğer Alanlardaki Çalışmaları

Çok yönlü bir araştırmacı ruha sahip olan Biruni, hemen her alanda kendisinden iz bırakacak başarılar elde etmeyi başarmıştır.

• Newton’un bulmuş olduğu yer çekimi kanununun ilk çalışmalarını Newton’dan 700 yıl önce ortaya koyarak bundan bahsetmiştir.
• Dünya’da  ilk sezeryan doğumu başlatarak ne şekilde yapılacağını göstermiş, günümüzdeki sezeryan yöntemi ile doğumun yapılmasının temellerini atmıştır.
• Beyruni ırk ayrımı yapmayan bir kişiliğe sahip olmakla birlikte, dini konularda oldukça hassas davranmıştır. Bu hassasiyetini eserlerinde de ortaya koymuştur.
• Biruni’nin botaniğe olan ilgisi ile birlikte bitkilerin ve hayvanların üreme konularıyla da yakından ilgilenmiş bu konuda detaylı araştırmalar yapmıştır.
• Biruni’nin eserlerinde kullandığı dil, oldukça ağır bir dil olmuştur. Çevirisinde zorluklar yaşanması neticesinde eserleri ölümünden uzun zaman sonra çevrilmiştir.
• Yazmış olduğu eserlerle kendinden sonra gelen birçok bilim adamına önemli kaynaklık etmektedir.
• Pek çok alanda yapmış olduğu bilimler çalışmalar ve araştırmalar nedeniyle, The UNESCO Courier dergisinde ,2Orta Asya’da yaşamış evrensel deha’ olarak tanıtılmıştır. Bu onun bütün dünyada tanınmasının en açık ifadelerinden biri olmaktadır.
• Gün, gece, aylar ve mevsimlerin oluşumu gibi doğa ve gök olaylarıyla yakından ilgilenmiştir.

8- Biruni Eserleri

Biruni eserleri nelerdir? 180 den fazla önemli eseri yazmış olan Biruni, yazmış olduğu eserler yapmış olduğu çalışmalarla hala üzerinde durulan birçok çalışmanın temelini atan önemli isimlerden olmuştur. Bu eserlerden yirmi yedi tanesi günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır.

Çalışmalarına 17 yaşında başlayarak ilk eserini de o dönemde yazmıştır. El Asar’ul Bakiye adlı kitabı yine ilk yazdığı kitap olarak bilinmektedir.

• El-Asar’il-Bakiye-an’il-Kuruni’i-Hali-ye adlı eserinde birçok farklı kültür ve medeniyetinin karşılaştırmalarını yaparak, Asyalı milletlere dair bilgiye eserinde yer vermiştir. Asyalılar hakkında onların matematik, astronomi, takvim, gibi birçok alanda yaptıklarını ve yaşayış biçimlerini eserlerinde detaylıca anlatmıştır. Eseri yazmış olduğu ilk büyük eser olup 1000 yılında yazımı tamamlanmıştır.
• el-Kanunü’l-Mesudi, Biruni’nin astronomiyle ilgili yazmış olduğu en önemli eserlerinden biri olmakla birlikte, günümüz astronomi biliminin en temel kaynağı olma özelliğine sahiptir. Ayrıca matematik, coğrafya, peygamberler tarihi gibi birçok konuda yeniliği ve keşifleri barından önemli ansiklopedik kitaplarından biridir. Kitap on bir ana bölüm ve 142 alt bölümden oluşmaktadır.
• İstihrac el-Evtar fi Daire adlı eserinde Biruni, 50’den fazla maden, metal, porselen gibi maddeler hakkında detaylı araştırma ve bilgilere yer vermiştir. Maddeyi en ince ayrıntısına kadar incelemiştir.
• Kitabü’s-Saydele, bu önemli eser Biruni tarafından eczacılık ve tıp alanı üzerine yazılmış önemli araştırmaları içermektedir.
• Kitab’üt-Tahkik Ma li’l-Hind adlı eserinde Biruni, Hintliler ve onların kültürleri, dinleri, yaşayış biçimleri gibi pek çok alanda yaptıkları şeyler anlatmıştır.
• Tahdid’ü Nihayeti’l-Emakin li Tas-hih-i Mesafet’il-Mesakin, bu eserde coğrafya alanında enlem ve boylarımlar hakkında temel nitelikte görüşler ortaya koymuş, matematiksel coğrafyayı ele alarak bu konu üzerindeki çalışmalarını yansıtmıştır.
• Kitabü’s-Saydele fi Tıp, Biruni’nin yazdığı ilk eczacılık kitabıdır. Tıp alanında ilaçlar ve bitkiler bunların tıpta kullanımını, bilimsel çalışmalara dayalı olarak eserinde yer vermiştir.
• Kitabü’t-Tefhim fi Evaili Sıbaati’t-Tencim, Biruni’nin astroloji alanındaki çalışmaları ve matematik ve trigonometri konularını içeren bir eserdir. Astronomi alanında yaptığı detaylı araştırmalara eserinde yer vermiştir.
• Kitabü’l-Cemahir fi Ma’rifet-i Ceva-hir, bu eserde Biruni’nin çeşitli alanlarda yapmış olduğu siyaset, kültür, ekonomi gibi konular bu eser içerisinde detaylıca anlatılmıştır.

Bu eserler Biruni’nin en bilindik eserleri arasında yer almaktadır. Yaptığı araştırmalar neticesinde yazdığı eserler, günümüz bilimine ışık tutmaktadır.

Beyruni (Biruni) Kimdir Okuyucuların Sık Sorduğu Sorular

1- Biruni dünyanın şekli ile ne yapmıştır?

Biruni dünyanın şeklini günümüzdeki ölçüm değerine neredeyse %100’ yakın hesaplamış ve şeklinin de küre olduğunu ortaya koymuştur. Dünya’nın yarıçapının hesaplanması da Biruni tarafından yapılmıştır.

2- Dünyanın yuvarlak olduğunu kanıtlayan ilk Türk kimdir?

Dünya’nın yuvarlak olduğunu kanıtlayan Beyruni yani Biruni’dir. Biruni eserleri arasında bu bilgide yer almakta olup, detaylı bir araçtırma, gözlem sonucu bu bilgiye ulaştığını kaynaklarıyla belirtmiştir.