Drone’a merak sardınız, bir yandan “hobi olsun” diyorsunuz, diğer yandan da “belki işime de yarar” fikri içten içe büyüyor… Tam bu noktada karşınıza çıkan ilk kavram genelde şu oluyor: drone ehliyeti. Ve açıkçası iyi ki çıkıyor; çünkü işin başında doğru bilgiyle ilerlemek, sonradan “keşke” demekten çok daha rahat.
Bu yazıda, Türkiye’de drone (İHA) kullanımıyla ilgili ehliyet/sertifika süreçlerini, hangi sınıfın kimlere uygun olduğunu, yaş şartlarını, eğitim içeriklerini, ücretleri, kayıt ve onay adımlarını ve sık yapılan hataları tek tek konuşacağız. Kısacası ön araştırma yapan birinin aklındaki “ne, nasıl, nereden, kaç günde, kaç paraya” gibi soruları netleştireceğiz.
Önce netleştirelim: “Drone ehliyeti” tam olarak nedir?
Günlük dilde “ehliyet” diyoruz ama aslında mevzuatta karşılığı, ticari İHA pilotu eğitimi sonunda alınan sertifika ve ilgili sınıfta pilot yetkinliğidir. Yani bu belge, “ben bu sınıftaki insansız hava aracını güvenli ve mevzuata uygun şekilde kullanmayı öğrendim” demenin resmi karşılığıdır.
Drone dediğimiz şey ise uzaktan kumandayla veya yer kontrol istasyonuyla yönetilen, havada insan olmadan uçabilen insansız hava aracıdır. Fotoğraf-video çekiminden haritalamaya, tarımdan denetime kadar çok farklı amaçlarla kullanıldığı için, kontrolsüz uçuşların risk oluşturması da kaçınılmaz. Bu yüzden eğitim ve kayıt süreci, sadece “kağıt üstünde” bir formalite gibi düşünülmemeli; işin güvenlik tarafı oldukça gerçek.
Drone ehliyeti kimler için gerekli? “Ben hobi uçuruyorum” diyenler de dahil mi?
En çok karışan yer burası: “Ben sadece hafta sonu uçuruyorum, bana gerek yok” düşüncesi. Bazı cihazlar mevzuat kapsamında farklı değerlendirilebilse de, özellikle ticari kullanım niyeti varsa (çekimden gelir elde etmek, hizmet satmak, kurumsal iş yapmak gibi) sertifika konusu bir şekilde karşınıza çıkar. Ayrıca uçuş izni süreçlerinde de yetkinlik ve kayıt adımlarını tamamlamış olmak işi kolaylaştırır.
Bizce şöyle düşünmek daha doğru: Drone’u sadece eğlence olsun diye kullanıyor olsanız bile, bir gün “çekim yapar mıyım, iş alır mıyım?” ihtimali aklınızın bir köşesinde duruyorsa, süreçleri öğrenmekte fayda var. Çünkü son dakika “yarın çekim var, hadi ehliyete gireyim” olmuyor.
Drone ehliyeti çeşitleri nelerdir? Hangi sınıf neyi kapsar?
Ehliyet (sertifika) sınıfları, İHA’nın kalkış ağırlığına göre ayrılır. Kısaca: cihaz ağırlaştıkça hem risk hem sorumluluk artar; buna paralel olarak eğitim süresi ve gereklilikler de yükselir.
İHA sınıfları: Hızlı karşılaştırma tablosu
| Ehliyet / Sınıf | Kalkış Ağırlığı | Yaş Şartı | Kimler Tercih Eder? | Tipik Kullanım |
|---|---|---|---|---|
| İHA-0 | 500 gr – 4 kg | Genelde 12+ | Yeni başlayanlar, hafif cihaz kullananlar | Temel çekimler, hobi + başlangıç seviyesi işler |
| İHA-1 | 4 kg – 25 kg | Genelde 15+ | En yaygın tercih; işi ciddiye alanlar | Kameralı drone ile profesyonel çekimler, düzenli işler |
| İHA-2 | 25 kg – 150 kg | Genelde 18+ | Daha büyük sistemlerle çalışanlar | Tarımsal dronelar, daha kapsamlı operasyonlar |
| İHA-3 | 150 kg üzeri | Operasyona göre değişebilir | Özel/ileri seviye operasyonlar | Yüksek kapasiteli sistemler, farklı operasyon senaryoları |
Burada kritik nokta şu: Ehliyeti “benim drone’um şu an kaç kilo” diye seçmek tamam da, “yakın zamanda cihaz büyütür müyüm?” diye de düşünmek gerekiyor. Çünkü birçok kişi önce küçük bir cihazla başlıyor, sonra çekim kalitesi ve iş talepleri artınca sınıf yükseltmeye ihtiyaç duyuyor.
Drone ehliyeti nasıl alınır? Adım adım süreç
Gelelim herkesin en net cevabı aradığı soruya. Evet, drone ehliyeti nasıl alınır sorusunun cevabı tek cümle değil; ama adımlara bölünce çok anlaşılır hale geliyor.
1) Hangi sınıfa ihtiyacınız olduğunu belirleyin
İlk iş: Kullanacağınız İHA’nın kalkış ağırlığını öğrenin. Katalogda yazar, üretici dokümanında yazar, bazen batarya ve ekipmanlarla ağırlık değişir. Eğer bir iş için kiralık veya kurum cihazı uçuracaksanız, o cihazın sınıfı üzerinden düşünün.
- 4 kg’a kadar hedef: İHA-0
- 25 kg’a kadar hedef: İHA-1
- 150 kg’a kadar hedef: İHA-2
Gördüğümüz kadarıyla en çok tercih edilen ve çoğu kamerali drone ihtiyacını karşılayan seçenek genelde İHA-1 oluyor. Tabii bu bir “kesin kural” değil; ama pratikte çok karşılaşılan bir gerçek.
2) Uygunluk şartlarını kontrol edin (yaş, sağlık, adli durum)
Ehliyet sürecinde adaylardan bazı temel şartlar beklenir. Özetle:
- Yaş şartını karşılamak (sınıfa göre değişir).
- Sağlık raporu alabilir olmak (sürücü olur gibi temel raporlar, bazı sınıflarda daha kapsamlı şartlar).
- Adli sicil durumunun uygun olması (mevzuata göre değerlendirme yapılabilir).
Burada amaç “engellemek” değil; uçuş güvenliği ve sorumluluk tarafını garantiye almak. Çünkü drone uçuşu, dışarıdan bakınca oyun gibi görünüyor ama gerçek hayatta risk yönetimi gerektiriyor.
3) Teorik eğitim + pratik eğitim mantığını anlayın
Drone ehliyeti eğitimleri genelde iki ana parçaya ayrılır: teori ve pratik. Teori, işin “neden böyle” kısmını öğretir; pratik ise “nasıl yaparım” kısmını.
Teorik içeriklerde sıkça şu ders başlıkları yer alır:
- İHA tanıtım ve sistem bilgisi
- Hava hukuku ve temel kurallar
- Meteoroloji (rüzgâr, görüş, yağış gibi unsurların uçuşa etkisi)
- Uçuş dinamiği (drone’un havada nasıl davrandığı)
- İtki sistemleri
- Bakım-onarım ve kontrol rutinleri
Pratik eğitimde ise kalkış-iniş, stabil uçuş, acil durum senaryoları, çevresel riskler, güvenli rota planlama gibi uygulamalar çalışılır. Burada “ben zaten joystick biliyorum” yaklaşımı pek işe yaramaz; çünkü mesele sadece kontrol etmek değil, güvenli ve yasal uçuş mantığını oturtmaktır.
4) Eğitim süresi ve devamsızlık konusu
Eğitimlerin süresi sınıfa göre uzar. Ayrıca çoğu eğitimde sınırlı bir devamsızlık hakkı bulunur. Mantığı basit: Bu iş, “iki video izledim tamamdır” düzeyinde görülmüyor. Devam, disiplin ve güvenlik ciddiye alınıyor.
Süre ve ücretler için pratik tablo
| Sınıf | Toplam Süre (yaklaşık) | Eğitim Yapısı | Ücret (örnek) | Kimlere Mantıklı? |
|---|---|---|---|---|
| İHA-0 | 12 saat | Teori + pratik | 3.750 TL (+KDV olabilir) | Hafif cihazla başlayacaklar |
| İHA-1 | 32 saat | Teori + pratik | 4.500 TL (+KDV olabilir) | Profesyonel çekim hedefleyenler |
| İHA-2 | 90 saat teori + 39 saat pratik | Teori + yoğun pratik | Toplam paket 30.000 TL (+KDV olabilir) | Tarım ve daha büyük sistemlerde çalışacaklar |
Not gibi değil de küçük bir hatırlatma: Fiyatlar dönemsel olarak güncellenebiliyor. O yüzden “şu an bütçem şu, neye hazırlanmalıyım?” diye düşünürken tabloyu referans alıp, güncel rakamı eğitim kurumundan teyit etmek en mantıklısı oluyor.
Online eğitimle drone ehliyeti alınır mı? Yüz yüze farkı ne?
Evet, teorik eğitimlerin online alınabildiği modeller var. Bu özellikle şehir dışından katılanlar veya iş yoğunluğu olanlar için büyük kolaylık. Ama pratik tarafın doğası gereği yüz yüze uygulama şartı devreye giriyor; çünkü uçuş pratiğini ekrandan öğrenmek biraz “yüzmeyi YouTube’dan öğrenip denize atlamak” gibi olur, yani teoriyi bilirsiniz ama refleks oluşmaz.
| Konu | Online Teori | Yüz Yüze Pratik |
|---|---|---|
| Avantaj | Zaman ve mekan esnekliği | Gerçek uçuş, gerçek senaryo |
| Odak | Mevzuat, temel bilgi, planlama | Kontrol, güvenlik, acil durum yönetimi |
| Kimlere uygun? | Çalışanlar, şehir dışındakiler | Herkes (özellikle ilk kez uçacaklar) |
Açıkçası bizce ideal senaryo şu: Teoriyi sindirerek ilerleyin, pratikte de eğitmen yönlendirmesiyle doğru alışkanlıkları en baştan edinin. Sonradan yanlış alışkanlığı düzeltmek daha zor oluyor.
Ehliyeti aldıktan sonra iş bitiyor mu? Kayıt ve onay adımı neden önemli?
Bu da sık sorulan bir konu. Eğitimleri tamamlayıp sertifikayı almak “temel kazanım”dır; ama birçok kişi asıl kritik adımı atlamaya meyilli: Sisteme kayıt ve pilot kayıt başvurusu süreci.
Genel mantık şöyle ilerler:
- Bireysel hesap oluşturma
- İHA pilot kayıt başvurusu adımlarını takip etme
- Gerekli belgeleri hazırlayıp yükleme (fotoğraf, kimlik/ehl. bilgileri, sağlık raporu gibi)
- Onay sonrası e-Devlet tarafında yetkinliğin görünmesi
Bu adımı önemsemek gerekiyor, çünkü “belge cebimde” demek tek başına her zaman yeterli olmayabiliyor. Özellikle resmî süreçlerde, sistemde görünür olmak işleri hızlandırır.
Drone ehliyeti alırken en sık yapılan hatalar
Burada biraz gerçekçi konuşalım. İnsanlar genelde iyi niyetle başlıyor ama bazı klasik hatalar var:
- Yanlış sınıfa başvurmak: “Benim drone küçük” deyip, aslında işte kullanılacak cihazın sınıfını kaçırmak.
- Pratiği hafife almak: Sadece teoriyi geçip pratikte zorlanmak (özellikle rüzgâr ve acil durumlarda).
- Kayıt sürecini ertelemek: Sonra unutuluyor, sonra “acil iş çıktı” olunca panik başlıyor.
- Uçuş güvenliği rutinlerini atlamak: Pervane kontrolü, batarya durumu, çevresel risk taraması gibi basit ama hayat kurtaran kontroller.
Bizce en doğrusu şudur: Eğitime “sertifika alıp çıkacağım” gözüyle değil, “bu işi doğru yapacağım” niyetiyle girin. Çünkü drone dünyasında bir hata, bazen saniyeler içinde masrafa ve sıkıntıya dönüşebiliyor.
Hangi ehliyet sizin için daha mantıklı? Kısa bir karar rehberi
Kendinizi şu senaryolardan hangisine yakın görüyorsunuz?
- “Ben yeni başlıyorum, küçük cihazla uçacağım” diyorsanız: İHA-0 sizin için giriş kapısı olabilir.
- “Ben düzenli çekim yapacağım, bu işten gelir de elde edebilirim” diyorsanız: İHA-1 çoğu kişi için “en dengeli” seçenek oluyor.
- “Ben daha büyük sistemlerle, tarım/operasyon tarafında çalışacağım” diyorsanız: İHA-2 tarafına bakmanız gerekir.
Bazen de şöyle oluyor: Kişi İHA-0 ile başlayıp, kısa sürede İHA-1’e geçmek istiyor. Bu da normal; önemli olan planı baştan yapmak. Çünkü eğitim takvimi, bütçe ve iş planı buna göre şekilleniyor.
Eğitimlerde “sınav var mı?” sorusu
Bazı programlarda klasik anlamda “sınav” bekleyenler oluyor. Uygulamalar değişebilse de, çoğu eğitimde önemli olan derslere katılım, içeriği takip etme ve pratikte yeterlilik kazanma. Yani “ezber yapayım geçeyim” yerine, gerçekten öğrenmeye odaklanan bir süreç daha baskın.
Bu da aslında iyi haber. Çünkü drone kullanımı, kâğıt üstünde değil, sahada ve rüzgârın ortasında gerçek oluyor. Orada ezber değil, alışkanlık ve doğru refleks iş yapıyor.
Son bölüm: Drone ehliyeti için doğru eğitim seçimi neden fark yaratır?
Drone ehliyeti sürecini anlatırken hep şunu vurguladık: Mesele sadece belge değil, güvenli uçuş kültürü. Bu kültür de eğitimin kalitesiyle doğrudan ilişkilidir. Eğitmen yaklaşımı, pratik uygulamanın ciddiyeti, danışmanlık desteği… Bunlar küçük detay gibi görünür ama sahada ciddi fark yaratır.
Bu noktada, SHGM yetkili eğitim kuruluşu olarak eğitimlerini sürdüren Başkent İHA, hem teorik hem uygulamalı eğitim kurgusuyla, katılımcıların süreci “kafası net” şekilde tamamlamasına odaklanır. Memnuniyet tarafında en çok öne çıkan konu genelde şudur: Süreç boyunca neyi, neden yaptığınızı anlayarak ilerlersiniz; “tamam tamam geçelim” diye aceleye gelmez. Eğitimin sonunda da sertifika ve kayıt adımlarında yönlendirme desteğiyle, çoğu kişinin gözünde büyüyen süreç daha yönetilebilir hale gelir. Açıkçası bizce işin başında doğru kurumla ilerlemek, hem güven hem zaman kazandırır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1) Drone ehliyeti almak zorunlu mu?
Ticari amaçla uçuş yapmayı planlıyorsanız, sertifika konusu çoğu senaryoda zorunluluk gibi karşınıza çıkar. Hobi tarafında bile süreçleri bilmek, “yanlışlıkla ihlal” riskini azaltır.
2) 500 gram altı drone kullanıyorum, yine de ehliyet gerekir mi?
500 gram altı cihazlar mevzuatta farklı değerlendirilebiliyor gibi görünse de, özellikle ticari uçuş niyeti varsa yetkinlik konusu yine gündeme gelebilir. Bu yüzden “kesin gerekmez” demek yerine, kullanım amacına göre değerlendirmek daha doğru olur.
3) Hangi drone için hangi ehliyeti almalıyım?
Temel kriter kalkış ağırlığıdır. 4 kg’a kadar İHA-0, 25 kg’a kadar İHA-1, 150 kg’a kadar İHA-2 gibi düşünebilirsiniz. Cihaz büyütme ihtimalinizi de hesaba katın.
4) İHA-1 en çok neden tercih ediliyor?
Çünkü kamerali drone ile profesyonel çekim yapan birçok kişinin ihtiyacını karşılıyor ve süreç/ücret açısından da “denge” sunuyor. Hem hobi hem iş tarafına aynı anda hitap edebiliyor.
5) Eğitimler ne kadar sürer?
Yaklaşık olarak İHA-0 12 saat, İHA-1 32 saat, İHA-2’de teorik eğitim 90 saat, pratik eğitim ise ek günler şeklinde planlanabilir. Programın takvime yayılışı kuruma göre değişebilir.
6) Online eğitimle drone ehliyeti alınır mı?
Teorik dersleri online almak mümkün olabiliyor. Ancak pratik uçuş eğitimini gerçek sahada almak, güvenli uçuş becerisi için kritik.
7) Drone ehliyeti fiyatları neye göre değişiyor?
Sınıfa göre değişir. İHA-0 ve İHA-1 daha erişilebilir seviyedeyken, İHA-2’de eğitim süresi ve kapsam büyüdüğü için toplam maliyet de artar. Bazı dönemlerde KDV ve paket içerikleri gibi detaylar fiyatı etkileyebilir.
8) Ehliyeti aldıktan sonra ayrıca bir işlem yapmak gerekiyor mu?
Evet, çoğu senaryoda sistem üzerinden pilot kayıt/onay adımlarını tamamlamak gerekir. Sertifikanın sisteme işlenmesi, sonradan uçuş izni ve benzeri süreçlerde işleri kolaylaştırır.
9) Sağlık raporu şart mı, hangi sınıfta daha önemli?
Genelde rapor beklenir; sınıf büyüdükçe şartlar daha kapsamlı hale gelebilir. En sağlıklısı, hedeflediğiniz sınıfa göre rapor gerekliliklerini baştan kontrol etmektir.
10) Eğitime girmeden önce kendimi nasıl hazırlayabilirim?
Drone’unuzun temel kullanım kılavuzunu okuyun, batarya güvenliği ve pervane kontrolü gibi rutinleri öğrenin, rüzgâr ve görüş koşullarının uçuşa etkisini araştırın. Bir de şunu yapın: bu yazıyı faydalı bulduysanız deneyiminizi yorum olarak paylaşın; belki sizin sorunuz, bir başkasının kafasını da netleştirir.
