Kars geleneksel lezzetleri geçmişten günümüze herkesin merak ettiği konuların başında geliyor. Özellikle gagala, feselli ve hokkiri çokça araştırılmaktadır. Geniş bir Arazi yapısı olarak geniş bir alana sahip Kars’ta en çok hayvancılık yapılır. Bu neden ile et yemekleri olarak Kars geleneksel lezzetleri çok olsa da çorba, peynir ya da tatlı bakımından da oldukça zengin bir mutfak bulunur. Kars kazı ise sadece Kars’a özgüdür ve bu et pek çok yemeğin yapımında kullanılır.
Şehirde yayla yaşamı yaygın olduğu için yaylalarda olan mandıralarda pek çok farklı süt ürünleri üretilir. Elde edilen süt ürünleri ile şehrin peynir karnesi de oldukça iyidir. Bu sayede peynircilik, yöre halkı için özellikle geçim kapısı da olur.
Kars Geleneksel Lezzetleri
Turizm cenneti olan şehir, doğal güzelliklerinin yanı sıra sunduğu tarihi yapılar ile de adından söz ettirir. Tarihi yapılar dışında şehir, kış tatili için de imkân sunar. Kayak merkezi ve bunun yanı sıra düzenlenen festivaller, binlerce turisti kendine çeken şehir, zengin mutfağı ile de turistleri kendine hayran bırakır.
Kars’ın En Meşhur 10 Yemeği
Kars hem gezilecek yerleri hem de damakta lezzetini saatlerce sürdüren yemekleri ile meşhur. Peki, bu yemekler nelerdir merak ediyorsanız aşağıdaki başlıklara göz atmanız yeterli olacaktır.
1. Kars Yemekleri Gagala
Hamur iş örneği olan mayalı hamur bezelerinden elde edilir. Bu bezelerin ortası delinir ve bezelere elips şekli verilir. Bezelerin üzerine yumurta sarısı sürülür. Fırın ya da ocak üzerinde pişirilir. Gerçekten karın doyurduğu için kahvaltıda özellikle tercih edilir.
Kars geleneksel lezzetleri arasında olan gagala, seyyar poğaça satanlarda ya da fırınlarda bulunur. Genelde peynir ile tüketilir ve yanında çay ya da ayran tercih edilir.
İlginizi çekebilir: Dünyanın Merkezi Neresi?
2. Kars Yemekleri Feselli
Kars geleneksel lezzetleri arasında bulunan feselli de tıpkı Gagala gibi hamur işidir. Kars gibi Ardahan geleneksel yemeklerinden de sayılan feselli, sevilen ve doyurucu hamur işlerinden biridir. Mayalı hamurdan hazırlanır. Hamur elde edildikten sonra biraz beklenir ve ardından yufka şeklinde açılır. Açılan hamurun ortası yağlanır ve kare şeklinde içe doğru kıvrılır ve kızgın sacda pişirilir.
Sabah kahvaltılarında sıklıkla tüketildiği gibi ara öğünlerde de tercih edilir. Kars mutfağının vazgeçilmez hamur işlerinden biri olan feselli, kişinin isteğine göre içine konulacak farklı malzemeler ile gözleme şeklinde de yapılabilir.
3. Kars Yemekleri Nezik
Bölge yemeklerinin çoğu hamur işlerinden oluşur. Kars mutfağına bir diğer hamur işi olan Nezik, her öğününde tüketilebilir. Kars’ın en meşhur yemeği olarak gösterilen nezik hamuruna su yerine kaymak konulur, mısır ya da buğday unu konulup devamlı karıştırılır. Kaymak ile yoğrulan hamurdan kalınca bezeler ayarlanır. Kars geleneksel lezzetleri arasında olan nezik, kaymak kullanımı sayesinde damakta yumuşak bir tat bırakır.
4. Kars Yemekleri Haside
Kars’ın meşhur tatlıları arasında gösterilen Hasuda ya da Haside, bölgede oldukça sık yapılır. Un helvası tarzında yapılsa da un helvasından farklılıkları vardır. Un helvasında un ve yağ kavrularak yapılırken Kars geleneksel lezzetleri arasında olan haside yapımında un kavrulur ve yağ yerine pekmez eklenir.
Bu karışım muhallebi kıvamı oluşuncaya kadar karıştırılır. Öte tarafta yağ eritilir ve oluşan muhallebiye eklenir. Pekmezle hazırlanan bu tatlı özellikle Kars kışlarında insanın içini de ısıtması ile her evde yapılır.
5. Kars Yemekleri Kars Gravyeri
Tarihinde pek çok medeniyet gören Kars, bir ara Çarlık Rusya işgalinde kalmasından ötürü yabancı ustaların öncülüğünde peynir üretimi yapmıştır. Geçim kaynağı hayvancılık olan Kars’ın en meşhur ürünü olan peynirleri de yeterince üne sahiptir. Bölgede tam yağlı inek sütünden yapılan gravyer peyniri satışları sadece bölge ile sınırlı olmayıp Türkiye’nin her bir yanında satışlar bulunur.
Kars Gravyeri diğer bir adı ile Kars Kaşarı, damakta unutulmayacak lezzet bırakır. Büyük tekerlek şeklinde Kars Gravyeri, üçgen şekilde servis edilir. Yapımı yeterince zahmetli olup özellikle kahvaltıda tercih edilir. Kahvaltı dışında da her öğüne ya da makarna, salata gibi yemeklere de yakışır. Kars’ta şarküterilerde satılan Kars kaşarı güzel de bir hediye olarak seçilebilir.
6. Kars Yemekleri Piti Kebabı
İran, Azerbeycan ve Kafkas mutfağı dahil pek çok komşu mutfaklardan etkilenen Kars, serhat şehri olmanın hakkını her zaman verir. Halkın büyük çoğunluğunun geçim kaynağının hayvancılık olduğu Kars’ta yemek kültürü olarak ilk sırada hamur işleri ardından da et yemekleri gelir.
Kars geleneksel lezzetleri arasında olan et yemeklerinden piti kebabı, içinde kullanılan malzemelerle klasik et yemeklerinden ayrılır. Kars ve Iğdır’ın yemeklerinden olan yemek, özel davetlerin ve iftar sofralarının vazgeçilmezi olur.
Kars mutfağının et çeşitliliğine has özel bir tarif olan piti kebabı içinde nohut, kırmızı et ve arpacık soğan bolca kullanılır. Bu malzemeler dışında sivri biber, domates, kuyruk yağı ve zerdeçal ilave edilir. Kebabın pişmesi ile ince lavaş üzerine yoğurt eklenerek kendine has sunumu ile pek çok restoranda bulunur ve hanelerde yapılır.
7. Kars Yemekleri Hörbe
Kars geleneksel lezzetleri arasında çorbalardan biri olan hörbe diğer adı ile un çorbası yapımı oldukça kolay ve zahmetsizdir. Kars yemeğinin en özel kısmı evlerinde haftanın belirli günlerinde pişen bu çorba için öncelikle un ile yağ konur. Un pembeleşinceye kadar karıştırılır. Bu karışımın içine bir miktar su konularak kaynatılır ve koyu bir kıvama gelmesi beklenir. Çorbanın üzerine yağ da gezdirilerek servis edilir.
8. Kars Yemekleri Sinor
Bölgeye bağlı olarak farklı isimler alan bu yemek, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde sıklıkla yapılır. Bazı yerlerde silor, kimi yörede ziron olan anılan yemek, Kars’ta sinor olarak geçer. Kars şehrinin sevilen hamur işlerinden olup hamuru evlerde saklanır ve yıl boyunca tüketilir. Hamuru elden açmak istemeyenler için de şehrin her yerinde hazır sinor bulmak mümkün olur.
Kars geleneksel lezzetleri arasında olan sinor yapımı için elde açılan yufkalar hafifçe pişirilir ardından rulo haline getirilerek kesilir. Kesilen bu hamurlar, kurutulur. Bu şekilde sinor hamuru hazır hale gelir. Sinorun yapılacağı zaman tepsiye dizilir ve fırında ısıtılır. Fırn yemeği olan sinorun üzerine tercihe göre sade ya da sarımsaklı yoğurt ile tereyağlı biber sos dökülür.
9. Kars Yemekleri Haşıl
Haşıl, Doğu Anadolu’nun pek çok şehrinde bulunabilir aynı zamanda Kars geleneksel lezzetleri arasında yer alır. Oldukça iştah açıcı olan haşıl, eritilmiş tereyağı ile servis edilir. Az malzeme kullanımı ile lezzetli yemek yapımı Haşıl ile mümkün olur. Kars mutfağına ait yemeklerden olan Haşıl, bölgede yaşayanların kış aylarındaki yemeğidir.
Yapımının basit maliyetinin de ucuz ve doyurucu olması nedeni ile geçmiş zamanlarda tarlalarda çalışan işçilere yapılan bu yemek zaman içinde evlerde de yapılmaya başlanır ve Kars geleneksel lezzetleri arasına girer. Bulgur öncelikle suda pişirilir ve süzüldükten sonra tepsiye alınır. Sarımsaklı yoğurt ve eritilen tereyağı üzerine dökülür.
10. Kars Yemekleri Hokkiri
Kars geleneksel lezzetleri arasında olan Hokkiri özellikle kış aylarında tercih edilen yemeklerden biridir. Erzurumda da sıklıkla yapılan yemeğin yapılışı çorbaya benzer ve doyuruculuğu üst düzeydedir. Tere yağ, soğan, salça kavrulur et olarak pastırma, tavuk eti ya da parça et ilave edilir. Etler haşlanır, hamurlar kesilir. Sarımsaklı sirkeli sos ile servis edilir.
Coğrafi konumu ile yemek kültüründe önemli rol oynayan Türkiye’nin her şehrinde ayrı lezzetler vardır. Kars geleneksel lezzetleri de bu açıdan dikkat çeker. Listelenen yemekler dışında hangel, kete, ekşili et, tencerede yapılan şiş kebap, yaprak mantı, tandırda kaz çekmesi, kesme çorba, Karadeniz’den farklı olarak yapılan kuymak, katmer, erişte aşı gibi et yemeklerinin dışında pek çok hamur işi de yer alır.